Kavramların üst üste konmasıyla oluşturulan kavram hapishaneleri mevcuttur. Bilhassa toplumda tabu olmuş konuları müzakere ederken rastlarız.

İnsanların birbirleriyle anlaşamaması kendilerini ifade edemediklerinden kaynaklanmaktadır. Ortalama bir insanın zihninde iki yüz küsur kelime olduğunu göz önüne alırsak durum daha da netleşir. İnsanlar konuşmaya başladıklarında, zihinlerinde o kadar sınırlı sayıda kelime var ki hissettikleri, anladıkları şeyleri dile dökemiyor. Dökmek için kullandığı kelimeler de yanlış anlaşılmaktan başka bir şeye sebep olmuyor. Bu da toplumda bir iletişim problemi doğuruyor.

Mesnevi’de bir hikaye anlatılır. Dört farklı milletten insan bir kavgaya tutuşmuş, birbirlerini yaralamaktadır. Oradan geçen bir dil bilgini olaya müdahale eder ve kavgayı çözmeye çalışır. Hepsini dinler ve anlar ki hepsi aynı şeyi istemektedir ama farklı dillerde. Bugünkü sorunumuz da bu. Belki aynı dili konuşuyoruz ama söylediklerimizden aynı şeyi anlamıyoruz.

Sosyal, siyasi, ekonomik, kültürel seviyesi ne olursa olsun bu problem toplumun bütün katmanlarına sirayet etmiş durumda. Bunun sebebi insanların kelimelere yükledikleri anlamın farklılığından kaynaklanmaktadır. Dil yaşayan bir varlıktır. Değişkenlik onun mayasında vardır. Bu değişim, insanın kelimelere yüklediği anlam, başta yaşam deneyimi olmak üzere pek çok faktörün etkisiyle meydana gelir. Bu olgusal süreç literatürde anlam genişlemesi ve daralması olarak karşımıza somut bir biçimde ortaya çıkar.

İnsanlardan bugün kullandığımız, sıkça duyduğumuz kavramları tanımlamalarını isterseniz herkesin aynı cevabı vermeyeceğine tanıklık edersiniz. Onlarla bu kavramları konuşmaya başladığınız da ise bambaşka bir durumla karşılaşırsınız. Konuşmanızın bir yerlere takıldığına, tıkandığına ve ilerlemediğine şahit olursunuz. Bunun nedeni yazının başında da belirttiğim gibi duvarlarını, kavrama yükledikleri anlamın oluşturduğu kavram hapishaneleridir. Kendilerini o kavrama yükledikleri anlama hapsetmiş bu insanlar hiçbir şekilde o hapishaneden çıkamıyorlar, çıkmak istemiyorlar.

Medeni insanın karşısında çözüm bekleyen sayısız sorundan sadece biri olan bu problem yakın zamanda çözülecek gibi gözükmüyor. Ne yazık ki, bu iletişim sorunu üzerine çalışılmazsa daha da ürkütücü hale dönüşmesi kaçınılmaz olacaktır.